پیمان مولوی، اقتصاددان، در گفتوگو با شبکه الجزیره
خروج احتمالی اوپک / اوپک پلاس توسط امارات متحده عربی، اگر به واقعیت تبدیل شود، صرفاً یک جابهجایی نهادی نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر در هندسه قدرت بازار جهانی نفت است—تغییری که پیامدهای آن از نوسان قیمتها تا بازتعریف سهم بازیگران کلیدی مانند ایران و عربستان سعودی امتداد مییابد.
در کوتاهمدت، این خروج میتواند به افزایش نااطمینانی و در نتیجه پرنوسانتر شدن قیمت نفت منجر شود. چرا که یکی از کارکردهای اصلی اوپک، مدیریت عرضه برای کنترل شوکهای قیمتی است؛ تضعیف این سازوکار، بازار را به سمت رفتارهای رقابتیتر و کمتر قابل پیشبینی سوق میدهد. امارات، با ظرفیت مازاد و برنامههای توسعهای جاهطلبانه، احتمالاً تمایل خواهد داشت مستقلتر عمل کند و از فرصتهای قیمتی برای افزایش سهم خود بهره ببرد.
برای ایران، این تحول لزوماً یک فرصت ساده نیست؛ بلکه یک معادله پیچیدهتر است. در شرایطی که محدودیتهای تحریمی همچنان بر صادرات نفت ایران سایه انداخته، افزایش عرضه از سوی بازیگری مانند امارات میتواند رقابت در بازارهای خاکستری و حتی رسمی را تشدید کند. به بیان دیگر، خروج امارات ممکن است فضای مانور ایران را در کوتاهمدت محدودتر کند، مگر آنکه ایران بتواند از مسیر دیپلماسی انرژی یا تنوع بازارها، موقعیت خود را بازتعریف کند.
در افق بلندمدت اما، این تصمیم بیش از هر چیز در خدمت استراتژی ابوظبی برای افزایش ظرفیت تولید و تثبیت جایگاهش بهعنوان یک تولیدکننده انعطافپذیر و تکنولوژیمحور است. امارات سالهاست که در حال سرمایهگذاری برای افزایش ظرفیت تولید به بیش از ۵ میلیون بشکه در روز است و خروج از چارچوبهای محدودکننده اوپک، میتواند این مسیر را تسریع کند.
در همین حال، نقش عربستان احتمالاً پررنگتر خواهد شد. عربستان سعودی بهعنوان رهبر سنتی اوپک، در غیاب یا تضعیف برخی اعضا، ناچار است برای حفظ تعادل بازار، مداخله فعالتری داشته باشد—چه از طریق تنظیم تولید و چه از طریق ائتلافسازیهای جدید در قالب اوپک پلاس یا فراتر از آن.
جمعبندی من این است: خروج امارات، اگر رخ دهد، نهتنها به معنای افزایش نوسانات بازار نفت است، بلکه نشانهای از گذار بازار از نظم کارتلمحور به سمت رقابت ژئوپلیتیکی پیچیدهتر است؛ نظمی که در آن، بازیگران چابکتر و کممحدودیتتر، دست بالا را خواهند داشت و کشورهایی مانند ایران، برای حفظ سهم خود، نیازمند استراتژیهای چندلایه و منعطفتری خواهند بود.
منبع: الجزیره
